Mevzuat Değişiklikleri

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(4108 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen geçici madde Yürürlük; 2.6.1995) Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişik Ek 3' üncü maddesi hükümleri 1.1.1994 tarihinden sonra, Ek 4' üncü maddesi hükmü 1.1.1995 tarihinden sonra, Yatırım Teşvik Belgesi'ne bağlanmış olan yatırımlar için 1.1.1995 tarihinden itibaren yapılan yatırım harcamalarına uygulanır. Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin bu kanunla değiştirilen ikinci fıkrasının 4 numaralı bendi hükmü, 1995 yılı hesap döneminden itibaren elde edilen kazançlara uygulanır.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(4108 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen geçici madde Yürürlük; 2.6.1995) Gelir Vergisi Kanunu'nun 51' inci maddesinin 4 numaralı bendinin bu kanunla değişmeden önceki hükmü uyarınca, 1.1.1994 tarihinden itibaren gerçek usule alınmış olan mükelleflerden 31.12.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taşıyanlar; bu kanunun yayımlandığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine yazılı olarak müracaat ederek bu tarihe kadar 1995 yılına ilişkin götürü usule ait gelir vergisini tarh ve tahakkuk ettirdikleri takdirde, 1.1.1995 tarihinden itibaren götürü vergilendirme usulünden yararlandırılır. Götürü usule geçen mükelleflerin 1994 yılına ait gerçek usule göre tespit edilen kazançları ile 1.1.1995 tarihinden bu kanunun yayımı tarihine kadar tevkif ettikleri gelir vergisi ve düzenledikleri belgelerde gösterilen katma değer vergisi, genel esaslara göre beyan edilerek ödenir.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

Mülga: 22/7/1998 - 4369/82 md.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

Mülga: 22/7/1998 - 4369/82 md.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

1) (3946 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen madde Yürürlük; 1.1.1994) 1.1.1994 tarihinden önce Yatırım Teşvik Belgesi'ne bağlanmış olan yatırımlar için yapılacak harcamalara (kurumlar vergisi mükelleflerinin yatırım harcamaları dahil) yatırım indirimine ilişkin eski hükümler, bu tarihten sonra alınan Yatırım Teşvik Belgesi'ne bağlı yatırım harcamalarına ise yatırım indirimine ilişkin yeni hükümler uygulanır. Bu kanunla değişik Ek 3'üncü maddenin dördüncü fıkrası hükmü, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan Teşvik Belgeleri kapsamında 1.1.1994 tarihinden itibaren yapılan harcamalara da uygulanır.
2) Bu kanunla Gelir Vergisi Kanunu'nun 38'inci ve mükerrer 81 inci maddelerinin sonuna eklenen fıkraların hükmü, 1/1/1994 tarihinden önce iktisap edilen gayrimenkul ve iştirak hisseleri hakkında, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yeniden değerleme oranının tespit edildiği yıldan itibaren uygulanır.
3)
a) Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişmeden önceki 94'üncü maddesinin (A) fıkrasının 7, 8 ve 15 numaralı bentleri ile bu kanunla kaldırılan mükerrer 39'uncu maddesi, özel hesap dönemleri de dahil olmak üzere, kurumların 1993 yılına ait olup, 1.1.1994 tarihinden itibaren beyan edilecek kazançları hakkında da uygulanır.
b) Tam mükellef kurumlardan 1994 yılı içinde elde edilen kâr payları için Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişmeden önceki hükümleri, özel hesap dönemi 1994 yılı içinde biten kurumlardan aynı yıl içinde elde edilen kâr payları ve vergi alacakları hakkında ise Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişen hükümleri uygulanır.
c) Kurumların 1.1.1995 tarihinden önceki dönemlere ait ihtiyat akçeleri ve banka provizyonlarının bu tarihten sonra dağıtılması veya sermayeye eklenmesi halinde, bu kâr payları için Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişik hükümleri uygulanır.
d) Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı'nca tayin ve tespit edilir.
4) (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi ile bent kaldırılmıştır. 1995 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere Yürürlük; 1.1.1996)(*)
5) (4369 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin 3 numaralı fıkrasının (t) bendi ile bent kaldırılmıştır. Yürürlük; 1.1.1999)(**)
6) Tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına, münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığında ödenen ücretler, 1.1.1994 - 31.12.2000 tarihleri arasında gelir vergisinden müstesnadır. Bu ücretler üzerinden % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır. Bu istisnanın tevkif yoluyla ödenen gelir vergisine şumulü yoktur.
Bakanlar Kurulu % 10 oranını, % 25 oranına kadar artırmaya veya kanuni oranına kadar indirmeye yetkilidir.
7) Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değişik 85, 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan hükümler, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 5, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan ve 1.1.1997 tarihinden önce elde edilen menkul sermaye iratları hakkında uygulanmaz. Ticari İşletmeye dahil olan bu gelirler, bu maddenin kapsamı dışındadır.
(*)
4) (Kaldırılmadan önceki şekli) Gerçek usulde tespit edilen tiarî kazancı olan eşin, bu kazançlarının safî tutarı ve ücretlerinin brüt tutarının yıllık toplamı, 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgarî ücretin yılılk brüt tutarının 4 katını aşmaması şartıyla, bu kazanç ve ücretlerin aile reisi beyanına dahil edilmesi ihtiyaridir.
Bu fıkra hükümleri, 1994-1999 takvim yılı gelirlerine uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasında, asgarî ücretin takvim yılı sonunda geçerli olan tutarı esas alınır.
(**)
5) (Kaldırılmadan önceki şekli) Yıllık beyanname ile beyanı gereken ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarının aşağıda belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmı, 31.12.1999 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisna, Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul kıymetlerin alım-satımından doğan kazançlar hakkında da uygulanır; Ancak, döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları hakkında uygulanmaz. Bu istisnanın, ticari işletmelere dahil bu tür gelirlere şumulü yoktur. (Yürürlük : 1.1.997)
İndirim oranı, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının son oniki aylık dönemde 1 yıl vadeli devlet tahvili için uygulanan ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle Maliye Bakanlığı'nca bulunur.
Bu istisnanın, tevkif yoluyla kesilen vergiye şumulü yoktur.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(3946 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen madde Yürürlük; 1.1.1994) Gelir Vergisi Kanunu'nun yürürlükten kaldırılan Mükerrer 20' nci maddesinde yer alan istisna hükmünün uygulanmasına, 1.1.1994 tarihinden önce faaliyete geçen işletmelerin kazançları hakkında, istisna süresi sona erinceye kadar devam olunur.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

Mülga: 26/12/1993 - 3946/38 md.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(3689 sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle eklenen madde)
a) Gelir Vergisi Kanunu'nun;
1) 13'üncü maddesinde yazılı 10.000.000 liralık tutar, 25.000.000 liraya,
2) 17' nci maddesinde yazılı 60.000 liralık tutar, 600.000 liraya,
3) 21' inci maddesinde yazılı 120.000 liralık tutar, 1.000.000 liraya,
4) 24' üncü maddesinin 3 numaralı bendinde yazılı 360.000 liralık tutar, 500.000 liraya,
5) 31' inci maddesinde yazılı günlük 200 liralık tutar, 1.200 liraya, aylık 6.000 liralık tutar, 36.000 liraya, yıllık 72.000 liralık tutar, 432.000 liraya,
6) Ek 2'nci maddesinin 4 numaralı bendinde yazılı 40.000.000 liralık tutar, 1.000.000.000 liraya, 20.000.000 liralık tutar, 250.000.000 liraya, 4.000.000 liralık tutar, 100.000.000 liraya,
7) 47'nci maddesinde yazılı 700.000 liralık tutar, 7.000.000 liraya, 48.000 liralık tutar 1.000.000 liraya,
8) 53'üncü maddesinde yazılı 4.000.000 liralık tutarlar, 50.000.000 liraya,
9) 68' inci maddesinin 10 numaralı bendinde yer alan 20.000 liralık tutar, 90.000 liraya,
10) Mükerrer 80'inci maddesinin 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı 100.000 liralık tutarlar, 200.000 liraya,
11) 86 ve 87'nci maddelerinde yazılı 9.000.000 liralık tutarlar, 36.000.000 liraya,
12) 111 ve 112'nci maddelerinde yazılı 10.000 liralık tutarlar, 100.000 liraya,
Yükseltilmiştir.
b) Bu maddenin (a) fıkrasının 1, 3, 7, 8 ve 9 numaralı bentlerinde yer alan hükümler, mükelleflerin 1990 yılı gelirleri için de uygulanır.

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(3689 sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle eklenen madde),
1) (4369 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin (C) fıkrasının 13 numaralı bendi ile değişen ibare. Yürürlük; 29.7.1998) 1/1/1990-31/12/1998 (*) tarihleri arasında, gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı, bu maddede belirtilen hayat standardı esasına tabidir. 2-a) Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirleri için, 3, 1 katı, ikinci sınıf tacirleri için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır.
b) Ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının zarar beyanı da dahil olmak üzere, bu faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, temel gösterge tutarlarına hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak tutardan düşük olduğu takdirde, bu maddeye göre belirlenen tutar, vergi tarhına esas gelirin hesaplamasında ilgili kazanç tutarı olarak dikkate alınır.
c) Bir mükellefin aynı yılda ticari ve mesleki faaliyette bulunması halinde, temel gösterge tutarı her bir kazanç için ayrı ayrı uygulanır.
Aynı veya ayrı neviden birden fazla işyerinde ticari faaliyette bulunan mükellefin temel gösterge tutarına, birden sonraki her bir işyeri için temel gösterge tutarının % 50'si oranında ilave yapılır.
Ticari faaliyette bulunan adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların bu ortaklık veya şirkete ilişkin temel gösterge tutarı; ortakların birisi için temel gösterge tutarı, diğer ortakların her biri için temel gösterge tutarının % 50'si dikkate alınmak suretiyle tespit edilen toplam tutarın, ortaklık ve şirket mukavelelerinde yazılı hisse oranlarında, hisse oranları belli edilmemiş ise her ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanır.
Bu maddenin uygulanmasında, adi ortaklıklara, kollektif, adi ve eshamlı komandit şirketlere ait işyerlerinin her biri, ortaklar bakımından ayrı ayrı işyeri hükmündedir.
Bu maddenin uygulanmasında, komanditer ortaklar dikkate alınmaz.
d) Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.
e) Bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50 oranında artırılarak uygulanır.
f) (4325 sayılı Kanunun 9 ncu maddesiyle değişen bent, Yürürlük; 1997 yılı kazançlarına uygulanmak üzere 23.1.1998) İlk defa işe başlayan mükellefler ile götürülük şartlarını haiz olanlardan kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçen mükellefler için işe veya gerçek usulde vergilendirilmeye başlanılan ve izleyen yılda hayat standardı esası uygulanmaz. (**)
g) Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 116'ncı maddesinde yer alan hayat standardı gösterge tablosunun;
_ 1 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 2.000.000, 3.000.000 ve 5.000.000 lira,
_ 2 (b) numaralı bendindeki tutar 2.000.000 lira,
_ 3 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 20.000.000 ve 4.000.000 lira,
_ 4 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 4.000.000 ve 20.000.000 lira,
_ 5 numaralı bendindeki tutar 4.000.000 lira,
_ 6 numaralı bendindeki tutar 5.000.000 lira,
olarak uygulanır.
Hayat standardı gösterge tutarları, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde % 50, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.
Hayat standardı gösterge tutarları aile reisi beyanları da dahil olmak üzere bir defa dikkate alınır.
h) (4108 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle eklenen bent Geçerlilik; 1.1.1995 Yürürlük : 2.6.1995) 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarını, % 75'e kadar indirmeye (95/7593 sayılı
B.K.K. ile 11 ila 20 yaş arası bir taşıtla faaliyette bulunanlarda % 25, 21 ve daha yukarı yaşla bir taşıtta faaliyette bulunanlarda % 50 indirimli uygulanır. Yürürlük: 30.12.1995) Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu yetki, taşıtların yaşlarına göre gruplandırılarak farklı oranlar uygulanmak suretiyle de kullanılabilir. Bir araçtan yaşına bakmaksızın yalnız bir hayat standardı vergisi tahsil edilir.(***)
ı) (4108 Sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle eklenen bent Geçerlilik; 1.1.1995 Yürürlük : 2.6.1995) Ticari ve mesleki kazanç sahiplerinin tedavi maksadıyla yapacağı yurt dışı seyahatler ile bir defaya mahsus olmak üzere yapılan hac seyahatleri için hayat standardı ilave göstergeleri uygulanmaz.
Şu kadar ki, tedavi maksadıyla yapılan seyahatlerin ilgili sağlık kurullarından alınacak raporlarla tevsik edilmesi şarttır.
3. İptal: Ana.Mah.'nin 12/11/1991 tarih ve
E.1991/7,
K.1991/43 sayılı Kararıyla;
4. Çiftçiler, noter vekilleri, geçici yetkili noter yardımcıları ile ruhsatlı dava vekilleri hakkında hayat stardardı esası uygulanmaz.
5. Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas alınacak temel göstergeler tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkinolarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir.
Şu kadar ki, asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda, asgari ücrete göre hesaplanan temel göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde, yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate alınır.
Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının (g) bendinde yazılı, her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave göstergeler tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır.
Hayat standardı temel ve ilave göstergelerinin tespitinde 100.000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
6. Bu maddenin yürürlükte olduğu tarihlerde, Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 116'ncı maddesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
7. (3946 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle eklenen hüküm 1993 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere Yürürlük; 30.12.1993) Mükellefler; kendilerine eşlerine ve çocuklarına ait ve üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri (hamiline yazılı mevduat ve hamiline yazılı menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç) ile kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde, bu gelirler, hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde izah nedeni gelir olarak kabul edilir.
8. (3946 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle 7 numaralı fıkra 8 numaralı fıkra olmuştur Yürürlük; 30.12.1993) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tayin ve tespitine Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(*)(Değişmeden önceki ibare) 1/1/1990-21/12/1999
(**)
f) (Değişmeden önceki şekli) (3946 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle değişen bent yürürlük: 1.1.1994) İlk defa işe başlayan mükelleflerde işe başlanılan yılda, götürülük şartlarını haiz olanlardan kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçen mükelleflerde ise, gerçek usulde vergilendirilmeye başlandığı yıldan itibaren üç yıl süre ile faaliyette bulunulan yörede uygulanan temel gösterge tutarının yarısı uygulanır.
(***) (95/7593 sayılı BKK göre; 1995 ve müteakip yıllara ilişkin hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde, münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle uygulanmakta olan haya sandardı temel gösterge tutarları 11 ila 20 yaş arası bir taşıtla faaliyette bulunanlarda %25, 21 ve daha yukarı yaşla bir taşıtta faaliyette bulunanlarda %50 indirimli uygulanır. Yürürlük:30.12.1995)

Yeni belge · Tespit: 2026-09-23 17:46:42

(3689 sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle eklenen madde)
a) Gelir Vergisi Kanunu'nun bu kanunla değiştirilen 46'ncı maddesi hükmü uyarınca yeniden tespit edilen miktarlara göre yeni takdirler yapılıncaya kadar, takdir komisyonlarınca takdir edilen ve uygulanmakta olan her bir dereceye ait götürü ticaret ve serbest meslek kazançlarına, her bir derecede yapılan artışlar oranında ilave yapılır.
b) Kazançları 1990 yılında götürü usulde vergilendirilen mükelleflerden 31/12/1990 tarihi itibariyle Gelir Vergisi Kanunu'nun 48'inci maddesinin bu Kanunla düzenlenen alış, satış ve hâsılat hadlerini aşmayanların, götürü usule tabi olmanın diğer şartlarını da taşımaları kaydıyla, 1991 yılında da götürü usulde vergilendirilmelerine devam olunur.