Kurumlar Vergisi Kanunu

İp ucu

Çözüm :Verginin konusu

Madde 1

(1) Aşağıda sayılan kurumların kazançları, kurumlar vergisine tâbidir:

1. a) Sermaye şirketleri.

➤Anonim,

➤Limited ve

➤Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler ile

➤Benzer nitelikteki yabancı kurumlar sermaye şirketidir.

Bu Kanunun uygulanmasında, Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tâbi

ile bu fonlara benzer sermaye şirketi sayılır.

1. b) Kooperatifler.
2. c) İktisadî kamu kuruluşları.

ç) Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler.

1. d) İş ortaklıkları.

➔(2) Kurum kazancı, gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşur.

İp ucu

Çözüm: Mükellefler

Madde 2-(1) Sermaye şirketleri: 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar sermaye şirketidir. Bu Kanunun uygulanmasında, Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tâbi fonlar ile bu fonlara benzer yabancı fonlar sermaye şirketi sayılır.

(2)Kooperatifler: 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa veya özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler ile benzer nitelikteki yabancı kooperatifleri ifade eder.

(3) İktisadî kamu kuruluşları: Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve ikinci fıkralar dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler iktisadî kamu kuruluşudur.

(4) Yabancı devletlere, yabancı kamu idare ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler, iktisadî kamu kuruluşu gibi değerlendirilir.

(5) Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler: Dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir. Bu Kanunun uygulanmasında sendikalar dernek; cemaatler ise vakıf sayılır.

(6) İktisadî kamu kuruluşları ile dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmelerin kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmaması MÜKELLEFİYETLERİNİ ETKİLEMEZ.

Mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kâr edilmemesi veya kârın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesi bunların İKTİSADÎ NİTELİĞİNİ DEĞİŞTİRMEZ.

(7) İŞ ORTAKLIKLARI: Yukarıdaki fıkralarda yazılı kurumların kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları ya da gerçek kişilerle, belli bir işin birlikte yapılmasını ortaklaşa yüklenmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesis edilmesini talep edenler iş ortaklıklarıdır. Bunların tüzel kişiliklerinin olmaması mükellefiyetlerini etkilemez.

İp ucu

Çözüm: Mükellefler

Madde 2- 1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği Kurulacak olan iş ortaklığının kurumlar vergisi mükellefi sayılabilmesi için en az aşağıdaki unsurları taşıması gerekir.

-Ortaklardan en az birisinin kurumlar vergisi mükellefi olması,

– Ortaklığın belli bir işi sonuçlandırmak üzere yazılı bir sözleşmeyle kurulması,

– İş ortaklığı konusunun belli bir iş olması,

– Birlikte yapılacak olan işin belli bir süre içinde gerçekleştirilmesinin öngörülmesi,

-İş ortaklığı ile işveren arasında bir yüklenim sözleşmesinin olması,

-Tarafların, müştereken yüklenilen işin belli bir veya birden fazla bölümünden DEĞİL, TAMAMINDAN işverene karşı sorumlu olmaları,

– İşin bitiminde kazancın paylaşılması,

-Birlikte yapılması öngörülen ve müştereken yüklenilen işin bitimi ve Vergi Usul Kanununda belirtilen mükellefiyetle ilgili ödevlerin tamamının yerine getirilmesiyle mükellefiyetin sona ermesi.

İp ucu

Çözüm: Tam ve dar mükellefiyet

Madde 3–

(1) Tam mükellefiyet: Kanunun 1 inci maddesinde sayılı kurumlardan

Kanunî VEYA iş merkezi Türkiye’de bulunanlar,

➔–gerek Türkiye içinde

➔-gerekse Türkiye dışında

elde ettikleri kazançların TAMAMI ÜZERİNDEN vergilendirilirler.

(2) Dar mükellefiyet: Kanunun 1 inci maddesinde sayılı kurumlardan

➔Kanunî ve iş merkezlerinin HER İKİSİ DE Türkiye’de bulunmayanlar,

SADECE Türkiye’de elde ettikleri kazançları üzerinden vergilendirilirler.

(3) Dar mükellefiyette kurum kazancı, aşağıdaki kazanç ve iratlardan oluşur:

1. a) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine uygun Türkiye’de iş yeri olan veya daimî temsilci bulunduran yabancı kurumlar tarafından bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla yapılan işlerden elde edilen ticarî kazançlar (Bu şartları taşısalar bile kurumların ihraç edilmek üzere Türkiye’de satın aldıkları malları TÜRKİYE’DE SATMAKSIZIN yabancı ülkelere göndermelerinden doğan kazançlar, TÜRKİYE’DE ELDE EDİLMİŞ SAYILMAZ. Türkiye’de satmaktan maksat, alıcı veya satıcının ya da her ikisinin Türkiye’de olması veya satış sözleşmesinin Türkiye’de yapılmasıdır.).
2. b) Türkiye’de bulunan ziraî işletmeden elde edilen kazançlar.
3. c) Türkiye’de elde edilen serbest meslek kazançları.

ç) Taşınır ve taşınmazlar ile hakların Türkiye’de kiralanmasından elde edilen iratlar.

d)Türkiye’de elde edilen menkul sermaye iratları.

1. e) Türkiye’de elde edilen diğer kazanç ve iratlar

(4) Bu maddede belirtilen kazanç veya iratlar ile gelir unsurlarının Türkiye’de elde edilmesi ve Türkiye’de daimî temsilci bulundurulması konularında, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

(5)Kanunî merkez:Vergiye tâbi kurumların kuruluş kanunlarında, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde, tüzüklerinde, ana statülerinde veya sözleşmelerinde gösterilen merkezdir.

(6) İş merkezi: İş bakımından işlemlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği merkezdir.

İp ucu

Çözüm: İstisnalar

Madde 5 -j) Her türlü TAŞINIR VE TAŞINMAZ malların

6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla,

KURUMLAR TARAFINDAN finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına SATIŞINDAN DOĞAN KAZANÇLAR ve bu kurumlarca söz konusu varlıkların devralındığı kuruma KİRA SÜRESİ SONUNDA DEVRİNDEN doğan kazançlar.

İstisnadan yararlanan satış kazancı, KİRACI tarafından pasifte özel bir fon hesabında tutulur ve özel fon hesabında tutulan bu tutar SADECE KİRACI TARAFINDAN bu varlıklar için ayrılacak amortismanların (bu varlıkların kiralayan kurumlara DEVRİNDEN ÖNCE kiracıdaki net bilanço aktif değerine isabet eden amortismanlar HARİÇ) İTFASINDA kullanılır.

İstisna edilen kazançtan herhangi bir şekilde Başka Bir Hesaba Nakledilen veya İşletmeden Çekilen ya da Dar Mükellef Kurumlarca Ana Merkeze Aktarılan kısım için uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ZİYAA UĞRAMIŞ sayılır.

Kurumların tasfiyesi (bu Kanuna göre yapılan DEVİR VE BÖLÜNMELER HARİÇ) hâlinde de bu hüküm uygulanır.

Söz konusu varlıkların,

1. i) Kiracı tarafından veya
2. ii) Kiralayan kurumlar tarafından finansal kiralama yöntemi DÂHİL OLMAK üzere (6361 sayılı Kanunda yer alan SÖZLEŞMEDEN KAYNAKLANAN YÜKÜMLÜLÜKLERİN YERİNE GETİRİLEMEMESİ hâlleri HARİÇ), ÜÇÜNCÜ KİŞİ ve KURUMLARA SATILMASI DURUMUNDA, kiralayan kurumlara devrinden önce bu varlıkların kiracıdaki net bilanço aktif değeri ile bu varlıklar için anılan kurumların kazancının tespitinde dikkate alınan toplam amortisman tutarı dikkate alınarak, SATIŞI GERÇEKLEŞTİREN KURUM NEZDİNDE vergilendirme yapılır.

Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilememesi nedeniyle sat-kirala-geri al işleminin tekemmül etmemesi hâlinde, istisna nedeniyle kiracı adına zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, VERGİ ZİYAI CEZASI UYGULANMAKSIZIN gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.

İp ucu

f) İKTİSADİ İŞLETMELERİ HARİÇ, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan NAKDİ bağış veya yardımların TAMAMI.

İp ucu

KVKazancı=Ticari Bilanço Karı+Kanunen Kabul Edilmeyen Gider

İndirime Esas Tutar=1.000+400=1.400

Kazancın yeterli olması nedeniyle 1.200 TL Ar-Ge harcamasının tamamı indirim konusu yapılır.

İp ucu

TAM MÜKELLEF bir sermaye şirketinin tasfiyesiz olarak infisah etmek suretiyle Bütün mal varlığını, Alacaklarını ve borçlarını kayıtlı değerleri üzerinden Mevcut veya yeni kurulacak İKİ VEYA DAHA FAZLA TAM MÜKELLEF sermaye şirketine devretmesi ve karşılığında devredilen sermaye şirketinin ortaklarına devralan sermaye şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hisseleri verilmesi, bu Kanunun uygulanmasında tam bölünme hükmündedir.

İp ucu

Çözüm: Yabancı ulaştırma kurumlarında kurum kazancının tespiti

Madde 23-(1) Yabancı ulaştırma kurumlarının vergiye matrah olacak kurum kazancı, hasılata ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle hesaplanır.

(2) Ortalama emsal oranları, Türkiye’de daimî veya arızî olarak çalışan bütün kurumlar için;

1. a) Kara taşımacılığında ➨ % 12,
2. b) Deniz taşımacılığında ➨ % 15,
3. c) Hava taşımacılığında ➨ % 5, olarak uygulanır.

(3) Ticarî ve arızî ticarî kazançları dar mükellefiyet kapsamında vergilendirilen yabancı ulaştırma kurumlarının, Türkiye’de elde edilmiş sayılan hasılatı aşağıdaki unsurlardan oluşur:

1. a) Türkiye sınırları içinde gerçekleşen kara taşımacılığında, bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dahil olmak üzere yolcu, yük ve bagaj taşıma ücreti olarak her ne adla olursa olsun aldıkları tutarlar.
2. b) Türkiye’deki yükleme limanlarından yabancı ülkelerdeki varış limanlarına veya diğer bir kurumun gemisine aktarma yapılacak yabancı limana kadar gerçekleşen deniz ve hava taşımacılığında, bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dahil olmak üzere yolcu, yük ve bagaj taşıma ücreti olarak her ne adla olursa olsun aldıkları tutarlar.
3. c) Türkiye dışındaki taşımacılık faaliyeti için diğer kurumlar hesabına Türkiye’de sattıkları yolcu ve bagaj biletleri ile Türkiye’de yaptıkları navlun sözleşmeleri dolayısıyla kendilerine verilen komisyonlar ve ücretler.

SORUMUZA DÖNERSEK;

Kara taşımacılığı yapan dar mükellef şirketin 2025 hesap döneminde yurtiçinde elde etmiş olduğu hasılatıı %12

600.000x%12=72.000

İp ucu

İndirimli kurumlar vergisi oranı=25×60%=15   25-15=%10

indirimsiz ödenecek vergi 30.000.000×25%=7.500.000

indirimli ödenecek vergi=30.000.000x(%10)=3.000.000

devletin vazgeçtiği tutar=7.500.000-3.000.000=4.500.000

İp ucu

Kurum kazancından indirilecek istisna ve indirimler;

– Tam mükellef sermaye şirketine iştirakten elde ettiği kazanç 3.000 TL nin tamamı

– Rüçhan hakkı satış kazancı 4.000 nın %75 lik kısmı 3.000 TL

– Taşınmaz satış kazancı 3.000 nın %25 lik kısmı 750 TL

İstisna toplamı= 3.000+3.000+750=6.750

-2017 yılı zarar 2018 2019 2020 2021 ve 2022 de indirilebilir, 2025 de indirilemez

– Cumhurbaşkanlığının başlattığı yardım kampanyasına 1.000 TL nakit bağış tamamı indirilir

Kurumlar Vergisi Matrahı= 30.750– ( 6.750+1.000) = 23.000

İp ucu

Devir, bölünme ve hisse değişimi hallerinde vergilendirme

Madde 20-(3) Bu Kanunun 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen (Kısmi Bölünme- Hisse Değişimi) İŞLEMLERDEN DOĞAN KÂRLAR HESAPLANMAZ ve VERGİLENDİRİLMEZ. 19 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre gerçekleştirilen KISMÎ BÖLÜNME İŞLEMLERİNDE, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, DEVRALDIKLARI VARLIKLARIN EMSAL BEDELİ İLE SINIRLI OLARAK müteselsilen sorumlu olurlar.

İp ucu

Kurumlar vergisi ve geçici vergi oranı

Madde 32- (1) (Yürürlük: 2023 yılı vergilendirme dönemi kurum kazançlarına uygulanmak üzere 15.04.2022) Kurumlar vergisi, kurum kazancı üzerinden (Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %25 oranında alınır.

Şu kadar ki BANKALAR, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler, ELEKTRONİK ÖDEME VE PARA KURULUŞLARI, YETKİLİ DÖVİZ MÜESSESELERİ, VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ, Sermaye Piyasası Kurumları ile Sigorta Ve Reasürans Şirketleri Ve Emeklilik Şirketlerinin kurum kazançları üzerinden kurumlar vergisi (Yürürlük: 1/10/2023 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; kurumların 2023 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2023 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere 15.07.2023) %30 oranında alınır.

2023 1 ve 2 Dönemde % 20

2023 3. Dönemde % 25 Uygulanır

Soru ikinci dönemi sorduğuna göre 500.000 % 20=100.000